Gdańsk Miasto Goldberga

Patron Festiwalu Johann Gottlieb Goldberg (1727-1756)

Nazwisko Goldberga w powszechnej świadomości jest szeroko znane. Któż bowiem z melomanów nie słyszał Wariacji Goldbergowskich J.S.Bacha? Na tym jednak kończy się z reguły wiedza dotycząca tego muzyka. Johann Gottlieb był najstarszym synem w małżeństwie urodzonego w 1701 roku na Oruni lutnika Johanna Gollberga i Concordi Renaty Witting.

14.III.1727 odbył się jego chrzest w Kościele Mariackim w Gdańsku. Instrumenty ojca Goldberga były bardzo cenione w swoim czasie i do tej pory odnaleźć je można w wielu kolekcjach, m.in. w Museum für Hamburgische Geschichte, w Kunsthistorische Museum w Kolonii, w Kolekcji Fr. Wildhagena w Hallensee w Muzeum Instrumentów w Berlinie. Ponadto w archiwum Muzeum Narodowego w Warszawie istnieje kolorowany katalog sygnowany W.S. z datą 1916 w którym umieszczona została teorba z 1740. Instrument ten pochodził z kolekcji warszawskiego kolekcjonera Gustawa Soubise-Bisiera z przełomu wieku XIX i XX. Niestety kolekcja Soubise-Bisier’a nie przetrwała drugiej wojny światowej i los wspomnianego instrumentu jest nieznany.

Oprócz budowy instrumentów Johann Gollberg zajmował się także organizacją życia muzycznego, gromadząc wokół siebie amatorów muzykowania. Mały Johann Gottlieb Goldberg wyrastał więc w atmosferze przesiąkniętej muzyką. Możliwym wydaje się fakt nauki Goldberga u ówczesnego kapelmistrza Kościoła Mariackiego, Johanna Balthasara Christiana Freislicha, który był przyjacielem rodziny.

Wyjazd Johanna Gottlieba z Gdańska związany jest z osobą hrabiego Hermanna Carla von Keyserlingka urodzonego w 1696 roku w Kurlandii i zmarłego w 1764 w Warszawie prezydenta Akademii Nauk w Petersburgu, a od roku 1733 wysłannika Rosji na dwór królewski w Dreźnie. Polityczne misje zaprowadziły Keyserlingka dwukrotnie do Gdańska i podczas jednego z pobytów w mieście przypadającego na rok 1738 zabrał ze sobą utalentowanego chłopca na naukę do Wilhelma Friedemanna i Johanna Sebastiana Bacha. 19 listopada 1736 również dzięki działaniom Keyserlingka J.S. Bach uznany został nadwornym kompozytorem królewskiej kapeli. Kilka dni później 1 grudnia w Dreźnie Bach dla uczczenia tego wyróżnienia o które starał się trzy lata, w obecności swojego mecenasa dał uroczysty koncert organowy. Również dla niego skomponował słynną Arię z Wariacjami (BWV 988), nazywaną później Wariacjami Goldbergowskimi, od nazwiska ich pierwszego wykonawcy.