Koncert 30.08
Teksty
Johann Jeremias du Grain: Herr, nun lässest du deinen Diener, 1737, zum Fest Mariae Reinigung
[ 1 ] DICTUM
Herr nun lässest du deinen Diener in Friede fahren. [Lk 2,29]
[ 2 ] REZITATIV
Wer Last und Hitze fühlet,
der sehnt sich nach der Abend-Ruh’,
so die erhitzten Glieder kühlet,
und tut vergnügt die matten Augen zu.
Wer sich in seinem Leben
zu Gottes Dienst mit Ernst ergeben,
dem Fleische weh getan
und auf der schmalen Kreuzesbahn
verspottet und verschmäht gegangen,
der fühlet gleichfalls ein Verlangen
nach seines Lebens Abend-Stunden,
wo er durch einen sanften Tod
von aller Pein und Not
in Frieden wird entbunden.
[ 3 ] DICTUM
Denn meine Augen haben deinen Heiland gesehen. [Lk 2,30]
[ 4 ] REZITATIV
Ach ja, wer Jesum hat gesehn,
der kann erfreut dem Tod entgegen gehn,
der sonsten alle Welt
mit Angst und Zittern überfällt.
Wer diesen Lebens-Gott in seine Glaubensarme schliesset
und seiner Huld geniesset,
dem ist der Tod ein Spott,
die Tür zu einem bess’ren Leben,
und kommt sein Stündlein denn heran,
so redet er sich also selber an:
[ 5 ] ARIE
Brechet, ihr verfallne Augen,
schließt euch sanft und selig zu!
Jesus, den ihr habt erblicket,
Jesus, der im Tod erquicket,
bringt euch zur vergnügten Ruh.
Johann Jeremias du Grain: Herr, nun lässest du deinen Diener, 1737, na Święto Oczyszczenia Panny Marii
[ 1 ] DICTUM
Teraz puszczasz sługę swego, Panie, w pokoju. [Łk 2,29]
[ 2 ] REZITATIV
Kto odczuwa brzmię i skwar,
ten tęskni za wiezornym spoczynkiem,
który studzi rozplone członki
i z błogością zamyka zmęczone oczy.
Kto w swoim życiu
oddaje się z powagą Bożej służbie,
ciału sprawiwszy ból,
i wąską drogą krzyża
podąża wykpiony i wzgardzony,
ten odczuwa również pragnienie
wieczornych godzin swego życia,
kiedy to przez spokojną śmierć
zostanie uwolniony w pokoju
od wszelkiej udręki i biedy.
[ 3 ] DICTUM
Gdyż moje oczy ujrzały Zbawiciela. [Łk 2,30]
[ 4 ] RECYTATYW
Ach, kto ujrzał Jezusa,
ten może z radością wyjść na spotkanie śmierci,
napełniającej cały pozostały świat
strachem i drżeniem.
Kto owego Boga Życia obejmuje ramionami wiary
i syci się jego łaską,
temu śmierć jest szyderstwem,
bramą do lepszego życia,
a kiedy nadchodzi jego godzina,
wówczas mówi do siebie:
[ 5 ] ARIA
Poddajcie się, zmęczone oczy,
zawrzyjcie się łagodnie i beztrosko!
Jezus, którego oglądałyście,
Jezus, który w śmierci pokrzepia,
zapewni wam błogi odpoczynek.
J.S. Bach Kantata Vergnügte Ruh! beliebte Seelenlust! BWV 170
Aria
Vergnügte Ruh! beliebte Seelenlust!
Dich kann man nicht bei Höllensünden,
Wohl aber Himmeleintracht finden;
Du stärkst allein die schwache Brust,
Vergnügte Ruh! beliebte Seelenlust!
Drum sollen lauter Tugendgaben
In meinem Herze Wohnung haben.
Recitativo
Die Welt, das Sündenhaus,
Bricht nur in Höllenlieder aus
Und sucht durch Hass und Neid
Des Satans Bild an sich zu tragen.
Ihr Mund ist voller Ottergift,
Der oft die Unschuld tödlich trifft,
Und will allein von Racha! Racha! sagen.
Gerechter Gott, wie weit
Ist doch der Mensch von dir entfernet;
Du liebst, jedoch sein Mund
Macht Fluch und Feindschaft kund
Und will den Nächsten
nur mit Füßen treten.
Ach! diese Schuld ist schwerlich
zu verbeten.
Aria
Wie jammern mich doch die
verkehrten Herzen,
Die dir, mein Gott, so sehr zuwider sein:
Ich zittre recht und fühle tausend Schmerzen,
Wenn sie sich nur an Rach und Hass erfreun!
Gerechter Gott, was magst du doch gedenken,
Wenn sie allein mit rechten Satansränken
Dein scharfes Strafgebot so
frech verlacht!
Ach! ohne Zweifel hast du so gedacht:
Wie jammern mich doch die
verkehrten Herzen!
Recitativo
Wer sollte sich demnach
Wohl hier zu leben wünschen,
Wenn man nur Hass und Ungemach
Vor seine Liebe sieht.
Doch, weil ich auch den Feind
Wie meinen besten Freund
Nach Gottes Vorschrift lieben soll,
So flieht
Mein Herze Zorn und Groll
Und wünscht allein bei Gott zu leben,
Der selbst die Liebe heißt.
Ach! eintrachtvoller Geist,
Wenn wird er dir doch nur
Sein Himmelszion geben?
Aria
Mir ekelt mehr zu leben,
Drum nimm mich, Jesu, hin!
Mir graut vor allen Sünden,
Lass mich dies Wohnhaus finden,
Woselbst ich ruhig bin.
Aria
O błogi spokoju, o duszy radości!
W grzechach piekielnych wszak ciebie nie ma,
Lecz jesteś w świętej jedności nieba;
Tylko tyś podporą dla ludzkiej słabości,
0 błogi spokoju, o duszy radości!
Stąd w darach cnoty mam upodobanie,
I one w mym sercu znajdują mieszkanie.
Recytatyw
Ze świata, co grzechu jest jaskinią.
Tylko piekielne pieśni płyną.
Pragnie świat poprzez swoje złości
Szatana przywdziać obraz obrzydliwy,
Usta ma pełne jadu żmijowego,
Co śmierć zadaje niewinności,
I tylko „Racha!” wołać chce do brata swego.
Jak daleko, powiedz, Boże sprawiedliwy,
Człowiek od Ciebie jest oddalony:
Ty kochasz, ale usta jego
Wrogość wszak głoszą na wszystkie strony;
Nogami kopać pragnie on bliźniego.
Ach! Jak ciężka to wina, jak za nią przebłagać?
Aria
Jakże mnie martwią
te serca przewrotne,
Które się Tobie, Boże, sprzeciwiają.
Drżę cały i czuję bóle tysiąckrotne,
Kiedy serca owe radość z zemsty mają.
Jakie myśli masz w sercu, o Panie Zastępów,
Kiedy korzyść mając z szatańskich podstępów
Wyśmiewają Twe przykazania
w swojej bezczelności!
Ach, myślisz wtedy bez wątpliwości:
Jakże mnie martwią
te serca przewrotne!
Recytatyw
Któżby jeszcze żyć tu chciał?
Któżby chciał tu być?
Gdzie złość, nieszczęście będzie miał
Za miłość, którą dał.
Ponieważ jednak wroga mego
Mam ja jak brata rodzonego
W serdecznej mieć miłości,
Serce me odwraca się,
Od gniewu i złości.
U Boga jeno pragnie żywot wieść pogodny,
Boga, co się miłością zwie.
Ach! Duchu zgodny,
Kiedyż przez Pana będzie ci to dane,
Przejść przez Syjonu niebieskiego bramę?
Aria
Obmierzło mi już życie.
Więc weź mnie Jezu tam.
Tutaj grzechu moc mnie trwoży,
Daj mi dom odnaleźć Boży,
Gdzie jedynie pokój mam.
Johann Gottlieb Goldberg (1727 Gdańsk- 1756 Drezno)
Coro
Durch die herzliche Barmherzigkeit
unseres Gottes
Hat uns besuchet der Aufgang aus
der Höhe.
Aria
Dunkle Wolken, weicht, ver-
schwindet, den der Himmel klärt
sich auf. Die erseufzte Gnaden-
sonne lacht uns an mit heiter
Wonne und beschleunigt ihren
Lauf.
Recitativo
O froher Hoffnungsblick, der
durch die finstern Schatten
dringet,
Wo man mit Furcht und kaltem
Schauer ringet.
Willkommen nach der langen
Nacht, O Tag, den uns der Herr
gemacht,
Du Abglanz seiner holden Gnade!
Prangt schon das Morgenrot so
schön, wie herrlich wird es stehn,
Wenn dieser Sonnen güldne
Strahlen den durchbrochnen Tag
bemalen.
O teures Licht! O edle Himmels-
frucht, was ist der Zweck, das uns
dein Glanz besucht?
Coro
Dass er erscheine denen, die da
sitzen in Finsternis und Schatten
des Todes.
Arioso
Da Adam in der Sünder Orden mit
seinen späten Kindern trat, ist uns
der Welt ein Kerker worden, den
bange Nacht umsponnen hat: das
rasselnde Geräusch der Ketten war
mit gebrochnem „Ach!” vermengt.
Kein Bruder konnt den andern
retten, und aller Rat war
ausgedrängt.
Der Himmel aber lies sein süsses
Trostlicht scheinen; da legte sich
die Not und der Gefangnen
Weinen.
Recitativo
Ein helles Licht wird von den
Menschen nicht vergebens
aufgestekket:
Wozu hat Gott uns dieses Licht
erwekket?
Coro
Und richte unsre Füsse auf den
Weg des Friedens.
Recitativo
So folge den, o Welt, dem Lichte,
damit der Herr dich heimgesucht,
und kehre dein Gesichte von jener
Nacht, die er verflucht! Nimm des
Johannis Zeugnis an, der deinem
Fusse durch seine Predigt von der
Busse dir Spuren zeigt zur Friedens
bahn! So wird das Licht der Welt
dich leiten zu jenen frohen
Ewigkeiten.
Choral
Johannes ging vor Jesu her, wir
folgen deinen Schritten;
Und ob es in der Wüste wär, soll
uns niemand verbieten,
Dir nur allein getreu zu sein, bis
wir auf Zions Auen der Sonnen
Aufgang schauen.
Chór
Dzięki litości serdecznej Boga
naszego,
Przez nią z wysoka Wschodzące
Słońce nas nawiedzi.1
Aria
Ciemne chmury, uciekajcie,
znikajcie, gdyż niebo się oczyszcza.
Łaskawe słońce śmieje się do nas,
z wesołą błogością przyspiesza
swój bieg.
Recytatyw
O radosny promyku nadziei,
przebijający się przez ciemne
cienie,
Gdzie człowiek zmaga się ze
strachem i chłodem.
Witaj po długiej nocy, o dniu, dany
nam przez Pana.
Odblasku jego boskiej łaski!
Świt jest taki piękny, ale będzie
jeszcze bardziej, gdy słońce
pomaluje dzień swoimi złotymi
promieniami.
O najdroższe światło! O szlachetny
owocu niebios, co jest powodem,
że nas nawiedza twój blask?
Chór
By zajaśnieć tym, co w mroku
i cieniu śmierci mieszkają.
Arioso
Ponieważ Adam wstąpił do zakonu
grzeszników wraz z jego później-
szymi dziećmi, świat stał się dla
nas lochem, wokół którego panuje
noc: zgrzyt hałasu łańcuchów
zmieszano z łkającym „Ach!”
Żaden brat nie mógł ocalić
drugiego, a wszystkie rady były
oddalone.
Ale niebo zesłało swoje słodkie
światło nadziei;
I uciszyły się jęki i płacze
więźniów.
Recytatyw
Jasne światło nie jest dane
ludzkości na próżno:
Dlaczego Bóg wzbudził to światło?
Chór
Aby nasze kroki zwrócić na drogę
pokoju.
Recytatyw
Podążaj więc świecie za światłem,
aby Pan cię nawiedził, i odwróć
twarz od tej nocy, którą przeklął!
Podążaj za przykładem Jana, który
swym kazaniem odwodzi twe stopy
od zła i wskazuje właściwą ścieżkę
pokoju! Tak oto światło świata
poprowadzi cię do szczęśliwej
wieczności.
Chorał
Jan poszedł przed Jezusem, my
podążamy twoim śladem;
I choćby to było na pustyni, nikt
nie powinien nam
tego zabronić,
Tylko tobie być wiernym, dopóki
nie zobaczymy słońca
wschodzącego na polach Syjonu.
Johann Gottlieb Goldberg (1727 Gdańsk- 1756 Drezno)
Coro
Hilf, Herr die Heiligen haben
abgenommen, und der Gläubigen
ist wenig unter den
Menschenkindern.
Coro
Einer redet mit dem andern
unnütze Dinge; sie heucheln und
lehren aus uneinigem Herzen.
Recitativo
Der Herr wolle ausrotten alle
Heuchelei und die Zunge, die da
stolz redet, die da sagen: Unsere
Zunge soll Oberhand haben, uns
gebührt zu reden; wer ist unser
Herr?
Duetto
Weil denn die Elenden verstört
werden und die Armen seufzen,
will ich auf, spricht der Herr; ich
will Hilfe schaffen dem, der sich
darnach sehnt.
Aria
Die Rede des Herrn ist lauter wie
durchläutert Silber im irdenen
Tiegel, bewähret siebenmal.
Coro
Du, Herr, wollest sie bewahren
und uns behüten vor diesem
Geschlecht ewiglich! Denn es wird
allenthalben voll Gottloser, wo
solche nichtswürdige Leute unter
den Menschen herrschen.
Chór
Ratuj, Panie, bo nie ma pobożnych,
Zabrakło wiernych wśród ludzi.
Chór
Wszyscy mówią kłamliwie do
bliźniego,
mówią podstępnymi wargami
i z sercem obłudnym.
Recytatyw
Niech Pan wygubi wszystkie wargi
podstępne
i język pochopny do zuchwałej
mowy.
Tych, którzy mówią: „Naszą siłą
język,
usta nasze nam służą, któż jest
naszym panem?”
Duetto
Wobec utrapienia biednych i jęku
ubogich –
mówi Pan: «Teraz powstanę
i dam zbawienie temu, który go
pożąda».
Aria
Słowa Pańskie to słowa szczere,
wypróbowane srebro, bez do-
mieszki ziemi,
siedmiokroć czyszczone.
Chór
Ty nas zachowasz, o Panie,
ustrzeżesz nas na wieki od tego
plemienia.
Występni krążą dokoła, gdy to, co
najmarniejsze, bierze górę wśród
ludzi.